Ayrılık da Sevdaya Dahil, tefeci ve senaristin aşkı kadar tiyatro tarihi üzerine. Netflix dizisindeki senarist Afife Jale Kazan’ın adı, sahneye çıkan ilk Türk kadın oyuncu Afife Jale’yi (1902-1941); soyadı ise Yunanlı Amerikalı film ve tiyatro yönetmeni Elia Kazan’ı (1909-2003) hatırlatır.
Her bölüm, Afife’nin podcastindeki senaryo yazım dersleriyle başlar. Dramatik yapının karşılaşma, çatışma ve aşıkların yakınlaşması gibi farklı unsurlarını anlatır. Takipçilerine verdiği dersle izlediğimiz hikâye örtüşür. Mesela bir karakterin nasıl kahramanlaştığını açıkladığı bölümde tefeci, barda genç bir kadını korumak için kavgaya karışır.
Ayrılık da Sevdaya Dahil, dizi yazmak üzerine bir dizi. Afife (Emine Meyrem) ve senarist arkadaşları, psikologların deneyimlerinden esinlenen yapımların “kabak tadı” verdiğini söyleyerek hislerimize tercüman olur. Dizilerdeki klişelerden uzaklaşmak isteseler de amaçları senaryolarını yapımcılara beğendirmektir.
Modern Bir Kahraman mı, Klasik Bir Klişe mi?
Yapımcı, “kavga, gürültü, kaos” olmayan senaryoyu beğenmez. Aşiret savaşlarının egemen olduğu televizyonda huzur batar. Afife’nin “Yetiş Ağam” dizisinin tutması, kahraman erkeklere hayranlığımızın ve şiddet bağımlılığımızın bir eleştirisi.
Senaryoda çatışma isteyen yapımcı için tefeci Kemal ideal bir karakterdir. Siyah deri ceketiyle İbrahim Çelikkol’un Doğduğun Ev Kaderindir dizisinde oynadığı Mehdi’yi hatırlatır. Afife’nin tiyatrocu annesi, kızının sevgilisinin aklına uyup tefeciden aldığı parayı hisse senedine yatırır. Borcunu ödeyemeyince Kemal işlettikleri lokantanın kapısına dayanır.
Ayrılık da Sevdaya Dahil, eleştirdiği diziler gibi mafyayı süsler püsler. “Adaletli,” “dirayetli,” “artist gibi” Kemal lokantada sevilir. Zamanında amcası için hapis yatmış ve şimdi de babasına bakan tefecinin yolunu gözlerler. “Mafya ama iyi kalpli mafya. En sevdiğim mafya türü.” der Afife’nin annesi. Kemal’in “melek,” nişanlısı Neslihan’ın ise günah keçisi ilan edilmesi mafyatik erkeklerden medet umulduğunu gösterir.
Yemek kokusu, dostluğu ve hayvanları ile Kemal’i ehlileştiren ve babasını hayata döndüren lokanta, bir ütopya değil. Afife’nin annesi (Asuman Çakır), sevgilisi ve en yakın arkadaşı, birbirlerinin arkasından dolap çevirir. İkinci Bahar dizisini andıran mahallenin ve lokantanın set havası, meta dizi konseptine uymuş.
Shakespeare’i Kıskandırmak
“Öyle bir aşk yazacağım ki Shakespeare mezarından çıkıp alkışlayacak.” diyen Afife, karakteri Kemal’e âşık olur. İngiliz yazarı bile şaşırtacak aşk hikayesi, hapishanede başlar. Kemal, tutuklulara senaryo yazarlığı dersi veren hocasından hoşlanır. Senaryodaki ilk öpüşme sahnesinden sonra Afife’nin takipçi sayısının artması, toplumca imkânsız aşka düştüğümüzü gösterir.
“Melodram” bölümünün başında anlatılan dramatik müzik ve gök gürültüsü gibi klişeler tek tek kullanılır. Yağmurda yerlerde ağlayan Neslihan’ın (Yasemin Allen) gözyaşları sel olur. Sevdanın kurgusallığı yüzümüze vurulsa da çocukluğundan beri Kemal’e aşık yetim kadına acırız.
Toplumsal Roller ve Kalıplar
“Kadın dizisi nedir?” tartışması, senaryoya cinsiyet atfettiği için problematik. “Kadın romanı” ya da “kadın dizisi” gibi kategoriler, çok farklı hikayeleri aynı kefeye koyar. Evrensel bir kadın ruhu ya da doğası olduğunu varsayan söylemlerin, film ya da edebiyat eleştirisine faydası yoktur.
Neslihan, “Ortalığı toz duman eden, uzun topuklarıyla mermer zeminde tak tak yürüyen” kadın karakterleri över. “O senin dediğin tam kadın dizisi değil. Erkek gibi kadın dizisi. Oradaki kadın, erkeğin güç budur diye yüzyıllardır bize kakaladığı şeyi taklit eden kadın.” cevabını verir Afife. Neslihan’ın stilettolu süper kahraman hayali de Afife’nin kadının gücünü doğurganlığına atfetmesi de ataerkil fantezidir.
Ayrılık da Sevdaya Dahil mi?
Kurgusallığını öne çıkaran yapımları severim. Fakat tekrara düşen sahneler ve mafya güzellemesi, bölüm başlarındaki senaryo dersleriyle devamında izlediğimiz hikâye arasındaki bağlantıyı zayıflatıyor. Geleneksel senaryo teknikleri öyle yüzümüze vurulmalı ki izleyici Afife-Kemal aşkına hiç kapılmamalı. Umarım ikinci sezon, dizideki yapımcının “mutlu son” beklentisini karşılamaz.
